LANEKO ARRISKUen
kudeaketarako etengabeko zikloa

ALDERDI OROKORRAK

El ciclo continuo de la gestión de LANEKO ARRISKUEN

Prebentzio eraginkorrerako gakoak

Etengabeko hobekuntzaren ziklo hau eraginkorra izateko bi baldintza hauek bete behar dira:
• Enpresaren zuzendaritzak konpromisoa hartzea plantillako langileen osasunarekin.
Langileen parte-hartze zuzena edo zeharkakoa zikloaren fase guztietan eta bakoitzean, langileen ordezkarien bitartez.

En Salud Laboral eres una pieza clave

Zuzendaritzak lan-osasunarekin konpromisoa duela erakutsiko da prenbentzio-ekintzak enpresaren egitura hierarkiko osoan integratuz

Denbora alferrik galdu gabe!

Erabakiak hartu beharko dira leku berriak, instalazioak eta dotazioak diseinatzean, eta lana, lanpostuak edo zereginak antolatzean, besteak beste, lan-egoera arriskutsuak saihesteko irizpide prebentiboak txertatuz.

Arriskuak identifikatzen badira, ahal izanez gero, ezabatuko dira eta, ezinezkoa bada, berariazko neurrien bidez ahalik eta gehien murriztuko dira; neurri horiek izan daitezke teknikoak, antolakuntzakoak, informaziokoak, prestakuntzakoak edo aldian-aldian gainbegiratzekoak (prozedurak, protokoloak, zaintza...) eta kalteak ikertzekoak. 

Jarduketa bera proaktiboa edo erreaktiboa izan daiteke. Noiz hartzen den da kontua: arriskua ager ez dadin egiten bada proaktiboa izanen da, eta, arriskua identifikatu edo ebaluatzearen ondoren aplikatzen bada, erreaktiboa dela esanen genuke.

Material hauen bidez laneko arriskuei aurre egiteko eskema komun bat ekarri nahi dugu. Hartara, lehen bi faseak (arriskuak identifikatzea eta ezabatzea) nabarmendu nahi ditugu, arriskuen kudeaketa soiltzeko, bereziki tamaina txikikoak izateaz gainera baliabide tekniko-profesional gutxiago dituzten enpresetan.

Gogoratu!!
Ebaluazio-prozesua batzuetan luzea eta konplexua izan ohi da. Hala ere, arrisku askori emandako soluzioak ez luke denboran luzatu behar.

LANEKO ARRISKUen kudeaketarako etengabeko zikloa / ALDERDI OROKORRAK

1. Arriskuak identifikatzea(1)

sample-image Arriskuak(2) etengabe identifikatu behar dira, eta izan daitekeen arriskuari aurrea hartu behar zaio (proaktiboa izan behar da)(3).

Arriskuak identifikatzeko argibideak honela lor daitezke:

Dokumentazioa

Enpresan honako arlo hauetan eskuragarri dagoen dokumentazioaren bitartez: lanaren antolaketa (gaur egun dauden lanpostuak, langile kopurua, ordutegiak, txandak, lan-karga...), berariazko araudia duten instalazioak (zerrenda, ezaugarriak, berrikuspenak, ikuskapenak, etab.), produktu kimikoak (segurtasun fitxa, kopuruak...), laneko ekipoak (jarraibide-eskuliburua, EE adierazpena, EE markaketa, prebentziorako eta zuzenketarako mantentze-lanak), etab.

Beti eskuragarri izanen dugu lege-erreferentzien kontsulta teknikoa egiteko aukera, arriskuak identifikatzeko lagungarri gerta badaitezke.

Behaketa

Informazio dokumentala osatuko dugu in situ behatuz zein den enpresaren egoera materiala eta langileen egoera. Horretarako, zenbait galde-sorta eta laguntzako check-list lagungarri gerta dakizkiguke.

Osasuna zaintzea

Norberaren osasuna eta osasun kolektiboa zaintzeari dagozkion emaitzek erakusten dute lanpostuan arriskuekiko esposiziorik baden.

Osasunari egindako kalteen historikoa errebisatuko dugu, gutxienez. Honako hauek: laneko istripuak, eritasun profesionalak edo lanaren ondorioz hartutako edo larritutako bestelako eritasunak, gorabeherak eta haien zergatien ikerketa.

Video. ¿Qué es la vigilancia de la salud en el trabajo?

Kontsulta

Plantillari eta haien ordezkariei (eztabaida-taldeak, elkarrizketak, iradokizun-postontzia, etab.) kontsulta egitea. Besteak beste, kontsultatuko dira prebentzioko hutsuneen gainean langileek izandako komunikazioen erregistroak.

Gogoratu!!

Arriskuak identifikatzean ezin dugu honako hau ahaztu:
• Eguneroko jarduerak eta egunerokoak ez diren lan-jarduerak, bai lantokian berean, bai lantokitik kanpo.
• Lanaren antolaketa (lan-karga, lan-erritmoa, parte-hartzea, etab.) eta pertsona arteko harremanak.
• Lantokian sartzen diren pertsona guztien jarduerak.
• Gaur egungo eragiketa-prozedurak.

LANEKO ARRISKUen kudeaketarako etengabeko zikloa / ALDERDI OROKORRAK

2. Arriskuak ezabatzea(4)

sample-image Ebaluazioa egin baino lehenago, ahalegindu behar da aurretik identifikatutako arriskuak ezabatzen edo arriskuak ahalik eta gehien murrizteko prebentzio-neurriak gauzatzen, izan ere arrisku horiek dira benetako helburuak. Ahaleginduko gara harago joaten eta arrisku berririk ez sortzen eta, orobat, nahi gabeko ondorioei aurrea hartu eta haiek murrizten.

Identifikazioak berekin badakar arriskutsuak izan daitezkeen egoerak agerian uztea, enpresaburuak ezabatu beharko ditu eta, orobat, arrisku(5) horiek ahalik eta gehien murriztu eta kontrolatu beharko ditu.

• Erosketen politika hobetzea (ekipo seguruak, produktu ez hain toxikoak eskuratzea, kalitatezko instalazioez hornitzea, etab.).
• Laneko postua diseinatzea arriskuak gutxiagotzeko xedez. Ingurune fisiko osasuntsuak gaitzea (lantoki seguruak, postuen diseinu ergonomikoa, ingurumen-ingurune osasuntsua…)(6)
• Enpleguen egonkortasuna hobetzea
Berdintasun plana.
• Materialen eta eragiketen egoeraren aldizkako kontrola egiteko prozedura(7).
• Instalazioen eta ekipoen aldian aldiko prebentzioko mantentze-lanak(8).
• Prebentzio-jarduerak koordinatzeko prozedurak, enpresak eta langileak batera daudenean.
• Barneko edo kanpoko indarkeriaren aurreko protokoloa.
• Plantillako langileekin eta haien ordezkariekin negoziatu ondoren onartu beharko da eta, orobat, hedatu arriskuak identifikatu, ezabatu eta komunikatzeko prozedura, zeinetan adieraziko baita zein diren enpresaren egitura osoaren askotariko ardurak.

Gogoratu!!

Langileak beregainak izanen dira identifikaturiko arriskuak ezabatzeko (esaterako, korridoreetan eta ebakuazio-bide eta -irteeretan dauden oztopoak kentzeko, beren eskura objektuak jartzeko bortxatutako posturak gutxiagotzearren, botatako hondakinak biltzeko, produktuaren segurtasun-fitxan zehaztutakoaren arabera, etab.) Egoera konpontzea ez badago beren esku, hutsuneak sistematikoki adieraziko dizkiote hierarkikoki gorago dagoenari, ahalik eta lasterren konpon daitezen. Komunikazio hori errazteko bideak jarriko ditu enpresak.

LANEKO ARRISKUen kudeaketarako etengabeko zikloa / ALDERDI OROKORRAK

3. Arriskuaren ebaluazioa

sample-image Laneko arriskuak ebaluatzea hain zenbaterainokoa zenbatestera bideratutako prozesu bat da. Horretarako, beharrezkoa den informazioa eskuratu beharko da prebentzio-neurriak hartzearen gainean eta, hala bada, hartu beharreko neurri motaren gainean erabaki egokia hartzeko moduan egoteko(9).

Arriskuen ebaluazioa prozesu dinamikoa izanen da.

Haren emaitzaren gainean konfiantza ematen duen ebaluazio-prozedura erabiliko da (horren barnean sartuko dira beharrezkotzat jotako neurketak, azterketak edo saiakerak).

Aplikatzeko moduko berariazko araudirik balego, ebaluazio-prozedura ebaluazioan ezarritako baldintza zehatzei egokitu beharko litzaieke.

Hori izan ezean, beste metodo edo irizpide batzuez baliatu beharko dugu, esaterako, honako hauez: UNE arauak, GSLINeko, Silikosiaren Institutu Nazionaleko edo Osasun eta Kontsumo Ministerioaren gidak, hala nola autonomia-erkidegoetan eskudunak diren erakundeenak; nazioarteko arauak. Horiek izan ezean, gai honetan izen handia duten beste entitate batzuen gidak, etab.

Adibide moduan ebaluazioko metodo orokor batzuk eskura daude…
OiRA (ETEak)
Preven10

Zikloetan, web orri honen arrisku-motaren arabera, berariazko araudiari egindako erreferentziak daude eta arrisku bakoitzaren ebaluazio-prozedura arriskuaren egoera zehatzei egokitu beharko zaie.

Gogoratu!!

Ebaluazio-prozedurak plantillako langileekin edo haien ordezkariekin adostu beharko dira.

LANEKO ARRISKUen kudeaketarako etengabeko zikloa / ALDERDI OROKORRAK

4. Arriskuak lehenestea

sample-image Arriskuak zuzentzeko hurrenkera (epe laburrekoa, ertainekoa eta luzekoa) ebaluaturiko arrisku guztiak batera baloratu ondoren egin beharko da.

Identifikatu edo ebaluatutako arrisku guztien artean, lehentasun-hurrenkera honen arabera programatuko da zuzenketa:

• Esposizio-maila(10) edo arrisku-maila(11).
• Arrisku-esposiziopean dauden langileen kopurua.
• Balizko kaltearen zorroztasuna edo larritasuna.

Halaber, metodo binarioa erabil dezakegu, haren aplikazioaren emaitzak teknikariek ponderatu ondoren, kontuan izanez langileek emaitza horien gainean dituzten usteak.

LANEKO ARRISKUen kudeaketarako etengabeko zikloa / ALDERDI OROKORRAK

5. Programazioa

(Araudian Plangintza deiturikoa)

sample-image Programazioa proiektu bat egiteko beharrezkoak diren ekintzen ideazio eta ordenazioa da. Horretarako beharrezkoa da helburuak ezartzea, haiek lortzeko neurriak zehaztea, ekintza horiek burutzeko arduradunak izendatzea, epeak ezartzea eta beharrezko baliabideez hornitzea.

Helburuak

Zenbatzeko modukoak izanen dira, gero haiek bete direnetz baloratu ahal izateko.

Arrisku bakoitzerako berariaz zehaztu beharko dira eta gehitu jarduera-adierazleak(12) (adib., emandako prestakuntza-ekintzen kopurua), prozesu-adierazleak (adib., prestakuntza emateko beharrezkoak diren baliabideen jarraipena), eta emaitza, ondorio edo eragin arloko adierazleak (adib., lortutako jokabide-aldaketa).

 

Adierazle eta helburuen adibideak:

• Arriskuen pean dauden langileak: arriskuen murriztapenen ehunekoa (%).
• Istripu-tasen eta lanarekin zerikusia duten eritasunen indizeak murriztea: murriztapenaren ehunekoa (%), aurreko urteekin alderaturik.

• Ebaluatutako egoera arriskutsuen kopurua murriztea: hobekuntzaren ehunekoa (%), arrisku-mota bakoitzaren arabera.
• Prebentzio-jardueraren urteko programazioan adierazitako jardueren betetze-mailaren ehunekoa (%)

Neurriak

Askotariko prebentzio-neurriak aldian-aldian ezarriko dira, nagusiek eta plantillako langileek beren zereginetan egoki txerta ditzaten.
Hala ere, berehala ezartzeko prebentzio-neurriak ere izanen dira (garrantzizko arriskuak zuzentzearekin lotutakoak).

 

Neurriak planifikatzean, kontuan izanen da izan badirela berariazko arriskuen eta prebentzio-jardueraren printzipioen gaineko legezko xedapenak.

Neurriak izan daitezke teknikoak (gailua, taldea aldatzea...), antolaketakoak (atsedenak, txandak...), informazioa ematekoak, prestakuntzakoak (jarrerak, jakitea eta egiten jakitea) edo prozedurazkoak.

Arduradunak

Arduradunak zehaztuko dira programatutako neurriak burutzeko eta haiek betetzen direnetz jarraitzeko.

Zuzendaritza: aurrekontuaz hornitzea, arriskuak kudeatzeko programak onartu eta hedatzea.

• Erosketa Unitatearen burutza erosketaren prebentzio-irizpideak ezartzea eta haiei jarraipena egitea.

Langileak: langileak kontratatzean prebentzio-irizpideak ezartzea eta haiei jarraipena egitea. Postuen, ABLE bidezko kontratuen eta kanpoko enpresekiko koordinazioarekin zerikusia duten alderdien gaineko aldaketak eta egokitzapenak. Laneko arriskuen prebentzioarekin, eta kontratatutako jardueren betetze-mailaren jarraipenarekin zerikusia duen guztiaren gaineko prestakuntza/informazio programan txertatzea (adib., kanpoko prebentzio-zerbitzuekin).

 


Mantentze-lanen unitatea: Ekipo eta instalazioen prebentzio-kontrolerako eginkizunen mantentze-lana egitea eta haiek burutzean prebentzio-irizpideak ezartzea eta haiei jarraipena egitea.

Arduradunak: langileen egitekoak betetzen direla behatzea, aldian-aldian edo etengabe. Ekipoen mantentze-lana egiteko eta egiaztatzeko eragiketen jarraipena egitea. NBE-en erabilera egiaztatu eta frogatzea.

Langileak: hutsuneak zuzentzea, beren esku balego, eta arriskuak, hutsuneak eta arriskuak komunikatzea arduradun edo ordezkariei, geroago konpon daitezen.

Ez ahaztu; identifikaturiko arriskuen araberakoak izanen dira ardura zehatzak dituzten figurak:

• Prebentzio-baliabide presentziala: prebentzio-neurri tekniko edo antolaketakoekin bakarrik kontrolatzerik ez diren ustezko jarduera arriskutsuak baleude, lanak egiten diren bitartean arduradun batek egon beharko luke jarduera arriskutsua egoki egiten dela gainbegiratzeko (espazio konfinatuak, garaierako lanak, etab.).
• Enpresa-jarduerak koordinatzeko solaskide egokiak.
• Neurri zehatzak aplikatuko dituzten arduradunak (adib., zola konpontzea, korridoreak pintatzea).

Egutegia

Neurriak ustez noiz hartuko diren adieraziko dugu, baita benetan zein egunetan hartu diren ere.

Baliabideak

Zehaztu behar da zenbat jende beharko den eta neurri bakoitza hartzea zer kostako litzatekeen (beharrezkoa balitz); enpresaren urteko aurrekontuan behar diren partidak sartuko dira horretarako.

LANEKO ARRISKUen kudeaketarako etengabeko zikloa / ALDERDI OROKORRAK

6. Neurriak aplikatzea

sample-image Prebentzio-plangintzaren barnean aldian aldiko jarraipen eta kontrolerako neurriak sartuko dira.

Programazioa bete nahi bada, ezarritako neurriak monitorizatu beharko dira.

• Aldian-aldian bilerak eginen dira, programatutako neurriak zenbateraino aplikatu diren gainbegiratzeko.
• Neurri horiek aplikatzeko ardura dutenei aplikazioaren gaineko aldian aldiko txostenak eskatuko zaizkie.
• Enpresaren zuzendaritzak informazioa zentralizatuko du, zuzenean edo beste norbaiten bitartez.

Gogoratu!!

Ikusten badugu prebentzio-jarduerak desegokiak izan daitezkeela, arrisku hori berriz ebaluatu beharko da, hura modu egokian kontrolatzeko beharrezkoa den informazioa eskura izateko.
Prebentzio-neurriak gauzatzea langile bakoitzaren jardueren artean txertatu behar da, edozein izanik ere enpresan duen hierarkia-maila.

LANEKO ARRISKUen kudeaketarako etengabeko zikloa / ALDERDI OROKORRAK

7. Programazioaren edo planifikazioaren eraginkortasuna ebaluatzea

sample-image

• Programatutako ekintzen eraginkortasuna nola ebaluatu behar den enpresak zehaztuko du (adierazleak).
• Urtean behin gutxienez, enpresak jardueraren adierazleak (prozesukoak, emaitzarenak eta jarduerarenak) helburuetan eta xedeetan ezarritakoarekin alderatuko ditu.

• Aurreikusitako helburuak lortu badira, arrisku horien gaineko helburu anbiziotsuagoak ezar daitezke edo, bestela, identifikatutako arriskuen gainean eragin.

LANEKO ARRISKUen kudeaketarako etengabeko zikloa / ALDERDI OROKORRAK

Oharrak

(1) Laneko arriskuen prebentzioan 31/1995 Legearen 16.2.a artikuluan arriskuen hasierako ebaluazioa izenarekin adierazia. Ikus, halaber, Prebentzio-zerbitzuen Erregelamenduaren 39/1997 EDaren 5.1 artikuluan. itzuli
(2) Usteko da prozesuak, jarduerak, eragiketak, ekipoak edo produktuak "arriskutsuak direla", berariazko prebentzio-neurririk izan ezean, egin edo erabiltzen dituzten langileen segurtasunean eta osasunean arriskuak eragiten badituzte (LAPLaren 4.5 art.) itzuli
(3) Identifikazio proaktiboa hasten da edozein lantoki diseinatzen den unean, produktu berriak eskuratzean (esaterako, produktu kimikoak, laneko ekipoak, instalazioak) edo enpresaren eta zereginen antolaketan aldaketak egiten direnean. itzuli
(4) Ikus LAPLaren 16.2.b art.. . itzuli
(5) Arriskua ezabatuko da edo arriskua gutxiagotuko da printzipio hauen arabera: arriskua ezabatzea; elementu arriskutsuen ordez hain arriskutsuak ez diren beste batzuk jartzea; kontrol-sistema egokiak ezarri ondoren ezabatzerik ez den arriskuak murriztea, eta banakako babes-neurriak hartu beharrean neurri kolektiboak aplikatzea. (Laneko Arriskuen Prebentziorako Legearen 15. art.) itzuli
(6) Diseinu-fasean aurreikusi behar da instalazioak, ekipoak, tresnak, materialak eta beharrezkoak diren prozedurak egokiak izanen direla jarduera segurtasun eta osasuneko baldintza egokietan egin nahi bada. itzuli
(7) Prozeduran ezarritako aldizkakotasunarekin beteko den check list bat prestatuko da. itzuli
(8) Laneko ekipoen, lokalen eta instalazioen mantentze-lan prebentiboa eta aldian aldiko segurtasun-berrikuspen edo -ikuskapenek laguntzen dute matxurak saihesten eta akatsak hautematen (kontuan izan behar da matxura eta akats horiek beste arrisku batzuk sor ditzaketela edo, hasiera batean kontrolpean zeudela uste zen arriskuak agerian utz ditzaketela) itzuli
(9) 39/1997 EDaren 3.1 artikuluan. Hitzez hitzekoa ez den aipamena. itzuli
(10) Metodo kuantitatiboen bitartez, esposizio-mailak lortuko ditugu (esposizio-maila horiek esposizio-denborak kontuan izaten dituzte: bibrazioekiko, zaratarekiko eta abarrekiko esposizio-denborak itzuli
(11) Metodologia asko arrisku-maila batera iristen dira (adib., inhalazioagatiko arriskuaren ebaluazio kualitatiboak, gihar-hezurretako arazoekin lotutako laneko arriskuaren faktoreen ebaluazioak, etab.), arriskugarritasunarekin edo agentearen izaerarekin eta esposizio-denborarekin funtsean lotutako zernahi aldagai aztertu ondoren. itzuli
(12) Ez da nahikoa bakarrik jarduera-helburuak programatzea haien eraginkortasuna alderatu gabe. itzuli
Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutua
Landaben industrialdea, E Kalea . 31012 Iruña . Telefonoa: 848 42 34 40 . ssl.ispln@navarra.es . Lege abisua